Denemarken schakelt in bepaalde gebieden over op rode straatverlichting, wat een belangrijke stap markeert in de richting van het verzachten van de impact van lichtvervuiling op wilde dieren en tegelijkertijd het testen van de allernieuwste slimme stadstechnologieën. De stad Gladsaxe, in de buurt van Kopenhagen, leidt het initiatief door ongeveer 5.000 rode LED-straatverlichting te installeren, vooral langs routes die worden bezocht door zeven soorten vleermuizen.
Waarom rood? De wetenschap achter de verschuiving
Traditionele witte en blauwe spectrumlichten verstoren het natuurlijke echolocatievermogen van vleermuizen, waardoor hun foerageer- en voortplantingsgedrag wordt belemmerd. Het onderzoek van het Deense Wegendirectoraat (DRD) bracht deze verstoring aan het licht, wat aanleiding gaf tot de overstap naar rode LED’s. Rood licht, met zijn langere golflengten, interfereert veel minder met vleermuizennavigatie en het dagelijks leven. Dit gaat niet alleen over vleermuizen; het gaat over de bredere impact van kunstlicht op ecosystemen.
De schakelaar biedt ook praktische voordelen: rode LED’s verbruiken minder energie dan oudere natriumlampen en vereisen minder onderhoud. Hun helderheid is instelbaar, waardoor optimale verkeersveiligheid mogelijk is zonder overmatige lichtverspilling.
Slimme verlichting: meer dan alleen verlichting
Het project reikt verder dan de bescherming van wilde dieren. Deze nieuwe lampen bevatten bewegingssensoren, wat een vroeg stadium markeert in de integratie van straatinfrastructuur met intelligente systemen. Het Nederlandse bedrijf Signify ziet een toekomst voor zich waarin straatlantaarns functioneren als ‘digitale knooppunten’: verbonden apparaten met IP-adressen die 5G, Wi-Fi, CCTV en zelfs geluidsdetectiemicrofoons kunnen hosten.
“De straatlantaarn is volwassen geworden… als kwaliteitsverlichting, maar ook als digitaal knooppunt”, zegt Signify-woordvoerder Harry Verhaar.
Deze onderlinge verbondenheid zou waardevolle gegevens kunnen opleveren over verkeerspatronen, elektriciteitsverbruik en geluidsoverlast, waardoor steden de verlichtingsniveaus kunnen aanpassen op basis van realtime activiteit. De implicaties zijn enorm: van geoptimaliseerd energieverbruik tot verbeterde openbare veiligheid en datagestuurde stadsplanning.
Europees initiatief en mondiale trends
Het Deense project wordt gedeeltelijk gefinancierd door het EU-programma ‘Lighting Metropolis – Green Mobility’, dat al 50.000 oudere straatlantaarns in Denemarken en Zweden heeft vervangen. Ondertussen stapt Australië over op witte LED’s, terwijl er in Victoria proeven worden gedaan met dimbare warmwitte opties.
De trend is duidelijk: steden over de hele wereld evolueren naar efficiëntere, datarijke verlichtingssystemen. De vraag is niet of straatverlichting slim zal worden, maar hoe snel en hoe effectief hun potentieel zal worden ontsloten.
De adoptie van rode LED’s in Denemarken vertegenwoordigt een cruciaal moment in deze evolutie en laat zien hoe milieuproblemen en technologische innovatie kunnen samenkomen om de stedelijke infrastructuur opnieuw vorm te geven.
